Museum Historiek


Situering


De belle époque woning van de hand van de gekende architect Jozef Hertogs ( 1861-1930) ligt aan de vroegere Boulevard Leopold ( Quartier Leopold) , de huidige Belgielei 91 te Antwerpen . Pieter Smidt van Gelder kocht deze in 1937 van de erfgenamen van de Antwerpse bankier en zakenman Thijs Eduard, om er zijn collectie in onder te brengen.
Aan de basis van de stadsuitbreiding op het einde van de 19de eeuw liggen zowel de noodzaak en de zorg voor de militaire verdediging van Antwerpen ( Brialmontgordel met het Militaire Hospitaal /Arsenaal) als de behoefte aan meer en ruimere huisvestingsmogelijkheden. Deze nieuwe woningbehoefte resulteerde in de bouw van nieuwe woningen en woonwijken ( Zuid, Stuyvenberg, Zurenborg en de Quartier Leopold ).
De vrijheid van Antwerpen, levensader van de zestiende eeuw stad en een gebied ongeveer 6 maal groter dan de middeleeuwse stad, werd opgenomen binnen deze gordel en ontwikkeld als nieuw stadsgebied. De werken aan de nieuwe stadsomwalling startten in 1865. De Leopoldlei werd
Boduogunat
geopend bij het Koninklijk Besluit van 14 oktober 1857 en werd op 1 mei 1859 officieel geopend door prins Leopold.(Leopold II)
De Leopoldlei had een uitgesproken residentieel karakter. De aanleg werd een brede promenade met in het midden bloemperken aan weerszijden een dubbele rij bomen (wilde kastanjes) Daarnaast lagen de rijwegen en voetpaden. Aan de kruising met de Charlottalei ligt een rond plein “ Rond Point” met het standbeeld van Boduognat. De oorspronkelijke plannen willen de verbinding vormen tussen enerzijds het park van de warande en de harmonie en anderzijds de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde (Zoo). De buurt kreeg al snel de naam “Quartier Leopold Het Hotel Thys, het latere Museum Smidt van Gelder, werd gebouwd in 1860 en is van de gekende architect J.Hertogs. De fraaie belle époque woning is nog een der laatste getuigen van de glorie uit deze periode aan de Belgielei. Bijna alle architecturale creaties van het Historisme, Eclectisme en Art Nouveau zijn grotendeels verdwenen en moesten plaats maken voor moderne burelen en appartementsgebouwen.



Museum Ridder Smidt van Gelder, Belgielëi 91 2018 Antwerpen




De bouw van twee woningen in van 1860.
De bouw van Hotel Thijs in opdracht van Edouard Thijs, een Antwerps bankier en zakenman naar ontwerp van Architect J.Hertogs.
In 1937 koopt Smidt van Gelder het pand van de erfgenamen van E.Thijs.
Smidt van Gelder liet er centrale verwarming instaleren en de woning herinrichten in de toen hedendaagse stijl. Ditzelfde modernisme werd doorgetrokken in de tuin. Na zijn dood in 1956 worden tuin en woning heraangelegd in een neo 18e eeuwse stijl door Stad Antwerpen.
In 1938 opent SVG zijn privé-museum op de bel-étage en de 1ste verdieping.
In 1949 schenkt Pieter Smidt van Gelder het prachtige belle époque gebouw plus een deel van de collectie aan de stad Antwerpen ( schenking aandelen). De schenking werd testamentair bepaald met enkele voorbehoudclausules. Uit dankbaarheid werd hij door koning Boudewijn tot ridder benoemd. In 1950 wordt het Stedelijk Museum Smidt van Gelder geopend. De inhoud van zijn privé vertrekken verwerft stad Antwerpen in 1956 bij het overlijden van Pieter Smidt van Gelder.
In februari 1987 teistert een brand het museum en wordt tijdelijk gesloten met de stellige belofte dit zo snel mogelijk te heropenen.
Enkel de belle-étage wordt in orde gebracht en door het college gebruikt als ontvangstruimte.
Schepen E. Anthonis ( cultuur) beslist in 1995 dat de museale functie terug prioritair moet zijn en stopt de functie als feestzaal. De belofte wordt gemaakt dat het museum zal heropenen na het Van Dijkckjaar 1999 te Antwerpen.
Architectenbureau S.Beel krijgt de opdracht een restyling dossier op te maken. De restauratie budgetten worden goedgekeurd door College van Burgemeester en Schepenen en door de Gemeenteraad.
In 2000 komt er een collegebesluit met de goedkeuring van het volledige restyling dossier en de financiering hiervan.

In 2003 wordt museum Smidt van Gelder als monument geklasseerd door toenmalige minister van binnenlandse aangelegenheden P.Van Grembergen. Niets staat de restauratie subsidieringen in de weg. Toch worden deze niet aangevraagd.
De werken worden aangevat, het gebouw wordt volledig ontmanteld. Men ontdekt stabiliteitsproblemen. De werken worden stopgezet en in 2003 wordt per collegebesluit de stopzetting van de restauratie bevolen. De boetes aan de aannemers voor de stopzetting van de werken worden uitbetaald.
In 2006 doen hardnekkige geruchten de ronde dat schepen van cultuur Ph. Heylen het museumgebouw en de collectie wil scheiden. Het gebouw zou verkocht worden. De collectie zou ondergebracht worden op een andere locatie ( Het Koninklijk Paleis ?) De opbrengst van het eigendom Belgielei 91 kan dan gebruikt worden voor het nieuwe museum aan de stroom (Mas) en Red Star Line.
Bewoners, stadsgidsen, verenigingen beginnen een petitie en het Comité Museum Smidt van Gelder zoekt de nodige documenten bijeen om zowel juridisch , technisch, historisch bouwkundig een gefundeerd dossier bijeen te sprokkelen om de publieke opinie en de overheid te overtuigen van de noodzaak de collectie te behouden in het museum ( belle époque woning) Belgielei . Collectie en gebouw zijn aan elkaar gebonden. Door de laatste wens van Ridder Smidt van Gelder en door de aard van de collectie.